Bağımlılığın Fizyolojik ve Klinik Temeli
Psikolog Onur Emiri, teknoloji bağımlılığının sadece davranışsal değil, aynı zamanda nörobiyolojik bir temeli olduğunu belirtti.Klinik Tanım: Teknoloji bağımlılığı, tanı el kitabı DSM-5’te "İnternet Oyun Oynama Bozukluğu" olarak geçmektedir. Temel kriterler kontrol kaybı ve yoksunluk belirtileridir.Çocuk Beyni ve Dopamin: Çocuk beyninde ön lob (prefrontal korteks) tam gelişmediği için teknolojiye direnç düşüktür. Ekrandan gelen sürekli ve hızlı uyaranlar, bu işleyişi pas geçerek aşırı dopamin salımını tetikler ve bağımlılığı hızlandırır.Kritik İşaretler: Çocuğun bağımlılık sınırında olduğunu gösteren üç kritik davranışsal işaret:Fonksiyonel Bozulma: Uyku, beslenme ve okul başarısının aksaması.Yoksunluk Belirtisi: Ekran alındığında aşırı öfkelenme.Gizleme: Sürekli yalan söyleme, gece kalkıp gizlice ekran kullanma.Dil ve Sosyal Gelişim Üzerine Kalıcı Etkiler
Erken yaştaki yoğun ekran maruziyetinin, çocukların gelişimini kalıcı olarak etkilediği belirtildi.Yüz Yüze Etkileşim: 3 yaşına kadar ekran kullanımı yüz yüze etkileşimi ve iki yönlü iletişimi engeller. Bu da empati ve sosyal becerilerin gelişimini yavaşlatır.Konuşma Bozukluğu: Çocukların konuşması gereken kritik yaşlarda (2-3 yaş) ekran verilmesi, çocuğun konuşmaya gereksinim duymamasına yol açar ve konuşma bozukluklarının ortaya çıkmasına neden olabilir."Çocukların küçük yaşlarda ailelerinin onlarla birebir ilgilenmesi, kitap okumaları, eğitici oyunlar oynamaları, ekran vermekten daha önemlidir."Ekran Kullanım Limitleri ve Ebeveyn Rolü
Emiri, 6-12 yaş grubu için eğlence amaçlı ekran kullanımında bir üst sınır olduğunu paylaştı.6-12 Yaş Sınırı: Eğlence amaçlı ekran kullanımında bilimsel olarak kabul edilebilir üst sınır haftada 20 saat, yani günlük ortalama 3 saati geçmemelidir. Ancak saat kısıtlamasından çok, tutarlılık ve amaçlılık esas olmalıdır.Ebeveyn Rol Model Olmalı: Çocuklar ebeveynlerini rol model alır. Ebeveynlerin kendi telefon kullanımlarını kontrol etmesi, aile aktivitelerine yönelmesi ve çocuğuyla yüz yüze zaman geçirmesi, çocuktaki bağımlılığı doğrudan azaltır.Ödül ve Bakıcı Olarak Kullanım: Teknolojiyi ödül olarak sunmak, onun değerini gereksiz yere artırır. Tableti çocuğu sakinleştirmek veya yorgunluk anlarında "bakıcı" olarak kullanmak ise çocuğun stresle başa çıkma yöntemi olarak tableti algılamasına ve öz düzenleme becerisinin azalmasına yol açar.Yasaklamak mı, Sınır Koymak mı?
Psikolog Emiri, teknolojiyi tamamen yasaklamanın doğru bir yöntem olmadığını, bunun sadece tepkiyi büyüteceğini ve gizli kullanıma iteceğini söyledi.Çözüm: Kontrollü erişim ve sınırlandırma.Aile Teknoloji Sözleşmesi: Kural koymaktan ziyade, çocukla işbirliği yaparak bir Aile Teknoloji Sözleşmesi hazırlanmalıdır. Bu, çocuğun özgüvenini ve öz denetim becerisini geliştirir.Öfke Nöbeti Yönetimi: Çocuk ekranı kapatınca öfke nöbeti geçiriyorsa geri adım atmak çözüm değildir. Sakin ve tutarlı bir sesle durumu anlatmak, nöbeti güvenli bir şekilde görmezden gelmek ve sakinleştikten sonra pozitif bir aktiviteye yönlendirmek esastır.Uyku ve Dijital Detoks
Yatak Odası Kuralı: Uykuyu korumak için, yatağa gitmeden bir saat önce tüm teknolojik aletler bırakılmalıdır. Ekranın yaydığı mavi ışık, uyku hormonu olan melatonin salımını baskılayarak uyku kalitesini düşürür.Dijital Detoks: Aile bağlarını güçlendirir, iletişimin kalitesini artırır ve en önemlisi çocukların can sıkıntısıyla başa çıkma yeteneğini geliştirir.Türkiye'de Durum: Emiri, Türkiye'nin erişkinlerde haftalık 7 saat ekran maruziyetiyle dünyada birinci sırada olduğunu belirterek, genel teknoloji kullanımındaki yüksek orana dikkat çekti.Tüketimden Üretime Yönlendirme ve Tedavi
Psikolog Emiri, çocukları teknolojiyi sadece tüketmek yerine üretmeye yönlendirmenin önemini vurguladı:Üretim Alanları: Kodlama, dijital sanat, video kurgusu gibi yaratıcı aktiviteler sunularak teknolojinin bir oyun alanı değil, bir üretim alanı olduğu bilinci aşılanmalıdır.Tedavi Yöntemi: Teknoloji bağımlılığının tedavisinde en sık başvurulan psikolojik yöntem, olumsuz düşünceleri ve duyguları tanımayı hedefleyen Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) odaklı yaklaşımdır.Ebeveynlere Son Söz
Onur Emiri, tüm ebeveynlere tek ve çarpıcı bir cümleyle seslendi:"Şunu unutmayın. Çocuğun en çok ihtiyacı olan yüksek çözünürlüklü bir tablet değil, yüksek kaliteli bir ebeveyn ilgisidir."Bu yüksek kaliteli ilginin, çocukları teknoloji bağımlılığı, dikkat eksikliği ve konuşma bozukluğu gibi sorunlardan koruyacağını sözlerine ekledi.EGEM TV`Yİ UYDUDAN VE DİJİTÜRK'DEN NASIL İZLEYEBİLİRSİNİZ.
Hafta içi saat 17.00-18.00 ve her Salı Saat 20.00 de, BRTV ile ortak uydu yayınında,
Egem Tv'yi izlemek, Egem Tv diye değil, BRTV diye arayınız.
Ortak yayınlarda EGEM TV - BRTV logosu olmaktadIr.
Frekans TÜRKSAT 4A 12265 DİKEY-27500 FEC 5/6 dır. DİJİTÜRK 678 kanalda da yayındayız
Psikolog Onur Emiri, teknoloji bağımlılığının sadece davranışsal değil, aynı zamanda nörobiyolojik bir temeli olduğunu belirtti.Klinik Tanım: Teknoloji bağımlılığı, tanı el kitabı DSM-5’te "İnternet Oyun Oynama Bozukluğu" olarak geçmektedir. Temel kriterler kontrol kaybı ve yoksunluk belirtileridir.Çocuk Beyni ve Dopamin: Çocuk beyninde ön lob (prefrontal korteks) tam gelişmediği için teknolojiye direnç düşüktür. Ekrandan gelen sürekli ve hızlı uyaranlar, bu işleyişi pas geçerek aşırı dopamin salımını tetikler ve bağımlılığı hızlandırır.Kritik İşaretler: Çocuğun bağımlılık sınırında olduğunu gösteren üç kritik davranışsal işaret:Fonksiyonel Bozulma: Uyku, beslenme ve okul başarısının aksaması.Yoksunluk Belirtisi: Ekran alındığında aşırı öfkelenme.Gizleme: Sürekli yalan söyleme, gece kalkıp gizlice ekran kullanma.Dil ve Sosyal Gelişim Üzerine Kalıcı Etkiler
Erken yaştaki yoğun ekran maruziyetinin, çocukların gelişimini kalıcı olarak etkilediği belirtildi.Yüz Yüze Etkileşim: 3 yaşına kadar ekran kullanımı yüz yüze etkileşimi ve iki yönlü iletişimi engeller. Bu da empati ve sosyal becerilerin gelişimini yavaşlatır.Konuşma Bozukluğu: Çocukların konuşması gereken kritik yaşlarda (2-3 yaş) ekran verilmesi, çocuğun konuşmaya gereksinim duymamasına yol açar ve konuşma bozukluklarının ortaya çıkmasına neden olabilir."Çocukların küçük yaşlarda ailelerinin onlarla birebir ilgilenmesi, kitap okumaları, eğitici oyunlar oynamaları, ekran vermekten daha önemlidir."Ekran Kullanım Limitleri ve Ebeveyn Rolü
Emiri, 6-12 yaş grubu için eğlence amaçlı ekran kullanımında bir üst sınır olduğunu paylaştı.6-12 Yaş Sınırı: Eğlence amaçlı ekran kullanımında bilimsel olarak kabul edilebilir üst sınır haftada 20 saat, yani günlük ortalama 3 saati geçmemelidir. Ancak saat kısıtlamasından çok, tutarlılık ve amaçlılık esas olmalıdır.Ebeveyn Rol Model Olmalı: Çocuklar ebeveynlerini rol model alır. Ebeveynlerin kendi telefon kullanımlarını kontrol etmesi, aile aktivitelerine yönelmesi ve çocuğuyla yüz yüze zaman geçirmesi, çocuktaki bağımlılığı doğrudan azaltır.Ödül ve Bakıcı Olarak Kullanım: Teknolojiyi ödül olarak sunmak, onun değerini gereksiz yere artırır. Tableti çocuğu sakinleştirmek veya yorgunluk anlarında "bakıcı" olarak kullanmak ise çocuğun stresle başa çıkma yöntemi olarak tableti algılamasına ve öz düzenleme becerisinin azalmasına yol açar.Yasaklamak mı, Sınır Koymak mı?
Psikolog Emiri, teknolojiyi tamamen yasaklamanın doğru bir yöntem olmadığını, bunun sadece tepkiyi büyüteceğini ve gizli kullanıma iteceğini söyledi.Çözüm: Kontrollü erişim ve sınırlandırma.Aile Teknoloji Sözleşmesi: Kural koymaktan ziyade, çocukla işbirliği yaparak bir Aile Teknoloji Sözleşmesi hazırlanmalıdır. Bu, çocuğun özgüvenini ve öz denetim becerisini geliştirir.Öfke Nöbeti Yönetimi: Çocuk ekranı kapatınca öfke nöbeti geçiriyorsa geri adım atmak çözüm değildir. Sakin ve tutarlı bir sesle durumu anlatmak, nöbeti güvenli bir şekilde görmezden gelmek ve sakinleştikten sonra pozitif bir aktiviteye yönlendirmek esastır.Uyku ve Dijital Detoks
Yatak Odası Kuralı: Uykuyu korumak için, yatağa gitmeden bir saat önce tüm teknolojik aletler bırakılmalıdır. Ekranın yaydığı mavi ışık, uyku hormonu olan melatonin salımını baskılayarak uyku kalitesini düşürür.Dijital Detoks: Aile bağlarını güçlendirir, iletişimin kalitesini artırır ve en önemlisi çocukların can sıkıntısıyla başa çıkma yeteneğini geliştirir.Türkiye'de Durum: Emiri, Türkiye'nin erişkinlerde haftalık 7 saat ekran maruziyetiyle dünyada birinci sırada olduğunu belirterek, genel teknoloji kullanımındaki yüksek orana dikkat çekti.Tüketimden Üretime Yönlendirme ve Tedavi
Psikolog Emiri, çocukları teknolojiyi sadece tüketmek yerine üretmeye yönlendirmenin önemini vurguladı:Üretim Alanları: Kodlama, dijital sanat, video kurgusu gibi yaratıcı aktiviteler sunularak teknolojinin bir oyun alanı değil, bir üretim alanı olduğu bilinci aşılanmalıdır.Tedavi Yöntemi: Teknoloji bağımlılığının tedavisinde en sık başvurulan psikolojik yöntem, olumsuz düşünceleri ve duyguları tanımayı hedefleyen Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) odaklı yaklaşımdır.Ebeveynlere Son Söz
Onur Emiri, tüm ebeveynlere tek ve çarpıcı bir cümleyle seslendi:"Şunu unutmayın. Çocuğun en çok ihtiyacı olan yüksek çözünürlüklü bir tablet değil, yüksek kaliteli bir ebeveyn ilgisidir."Bu yüksek kaliteli ilginin, çocukları teknoloji bağımlılığı, dikkat eksikliği ve konuşma bozukluğu gibi sorunlardan koruyacağını sözlerine ekledi.EGEM TV`Yİ UYDUDAN VE DİJİTÜRK'DEN NASIL İZLEYEBİLİRSİNİZ.
Hafta içi saat 17.00-18.00 ve her Salı Saat 20.00 de, BRTV ile ortak uydu yayınında,
Egem Tv'yi izlemek, Egem Tv diye değil, BRTV diye arayınız.
Ortak yayınlarda EGEM TV - BRTV logosu olmaktadIr.
Frekans TÜRKSAT 4A 12265 DİKEY-27500 FEC 5/6 dır. DİJİTÜRK 678 kanalda da yayındayız
