Psikolog Onur Emiri, alışveriş bağımlılığının literatürde “onyomani” olarak tanımlandığını belirterek, “Kişinin ihtiyacı olmadığı halde, kontrolsüz biçimde satın alma dürtüsüne yenik düşmesi ve bu davranışı olumsuz sonuçlarına rağmen durduramaması alışveriş bağımlılığıdır” dedi.“Tek Tıkla Ödeme Bağımlılığı Tetikliyor”Dijital alışverişin kolaylaşmasının bağımlılığı artırdığını vurgulayan Emiri, tek tıkla ödeme sistemleri, hızlı teslimat, sosyal medya reklamları ve “şimdi al sonra öde” seçeneklerinin beynin ödül mekanizmasını saniyeler içinde harekete geçirdiğini söyledi. Emiri, “Algoritmalar artık bizi bizden daha iyi tanıyor” ifadelerini kullandı.Risk Grupları Kimler?Alışveriş bağımlılığının en çok düşük özgüvenli, kronik stres yaşayan ve duygularını düzenlemekte zorlanan bireylerde görüldüğünü belirten Emiri, özellikle genç yetişkinlerin dijital ortamda daha fazla risk altında olduğunu ifade etti.“DSM-5’te Ayrı Bir Tanı Değil Ama Ciddi Bir Sorun”Alışveriş bağımlılığının DSM-5’te tek başına bir hastalık olarak yer almadığını ancak dürtü kontrol bozuklukları kapsamında değerlendirildiğini belirten Emiri, kumar bağımlılığıyla benzer nörolojik süreçlere sahip olduğunu vurguladı.Kırmızı Bayraklar: Gizleme, Suçluluk ve TekrarBir kişinin alışveriş bağımlısı olup olmadığını anlamak için bazı belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini söyleyen Emiri, “Alınan ürünleri gizleme, etiketleri koparma, alışveriş sonrası suçluluk duyma ancak kısa sürede yeniden alışveriş yapma bağımlılığın önemli işaretleridir” dedi.Beyinde Ne Oluyor?Alışveriş sırasında beyinde yoğun dopamin salınımı yaşandığını belirten Emiri, bu hazzın çok kısa sürdüğünü ifade ederek, “Heyecan paket açılana kadar sürer, sonrasında boşluk ve pişmanlık hissi ortaya çıkar” diye konuştu.İndirimler Bağımlılığı Maskeliyorİndirim dönemlerinin bağımlılar için bir meşrulaştırma aracı olduğunu söyleyen Emiri, “İndirim tasarruf değildir. Kontrol kaybını maskeleyen bir savunma mekanizmasıdır” ifadelerini kullandı.Kadın-Erkek Farkı Algıdan İbaretToplumda alışveriş bağımlılığının kadınlarda daha yaygın olduğu algısının doğru olmadığını belirten Emiri, erkeklerde de benzer oranların görüldüğünü, farkın yalnızca satın alınan nesnelerde olduğunu söyledi.Yalnızlık ve Sosyal Medya EtkisiAlışverişin çoğu zaman duygusal boşluğu doldurmak için kullanıldığını belirten Emiri, influencer’ların ideal hayat algısı oluşturarak eksiklik hissini artırdığını dile getirdi.Kredi Kartları Riski ArtırıyorKredi kartlarının paranın “acı verme etkisini” ortadan kaldırdığını belirten Emiri, bu durumun bireyleri gerçek harcama farkındalığından uzaklaştırdığını ve borçlanmayı hızlandırdığını söyledi.Çözümün İlk Adımı: FarkındalıkAlışveriş bağımlılığıyla başa çıkmanın ilk adımının farkındalık ve kabul olduğunu vurgulayan Emiri, gerekirse uzman desteği alınması gerektiğini belirtti. “24 saat kuralı”, dijital temizlik, ihtiyaç listesi ve alternatif sağlıklı haz kaynakları oluşturmanın etkili yöntemler olduğunu ifade etti.Ailelere Önemli UyarıAilelerin yargılayıcı değil, anlayıcı bir yaklaşım sergilemesi gerektiğini belirten Emiri, borçların sürekli kapatılmasının bağımlılığı pekiştirdiğini söyledi.“Gerçek Huzur Sahip Olduklarımızda Değil, Olduğumuz Kişidedir”Programın sonunda izleyicilere seslenen Psikolog Onur Emiri, “Eşyalar ruhumuzdaki yaraları iyileştirmez, sadece üzerini örter. Gardırobumuz dolarken ruhumuz boşalabilir. Gerçek huzur sahip olduklarımızda değil, olduğumuz kişidedir” ifadeleriyle mesajını verdi.
