Sahte diploma skandalı ve yeni çağımızın tehlikesi e-imza konunun uzmanı Uşak Belediyesi Bilgi İşlem Müdürü Ahmet Kurtuluş yazdı

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmalar, "inşaat mühendisliği, hukuk, öğretmenlik" gibi kritik alanlarda bile e-Devlet sistemine sahte diploma yükleyebilen bir yapının ortaya çıktığını gösterdi. Elektronik imzalar kullanılarak kamu kurumlarının sistemlerine yetkisiz erişim sağlanmış; Gazi Üniversitesi, Milli Eğitim Bakanlığı ve çeşitli üniversitelerin bilgi sistemleri üzerinden sahte mezuniyet kayıtları, sınav sonuçları ve diploma bilgileri oluşturulmuştur.

İddianamelere yansıyan bulgulara göre bazı şahıslar, çeşitli yöntemlerle kamu görevlileri adına elektronik imzalar üretmiş; bu e-imzalar aracılığıyla YÖKSİS gibi yükseköğretim sistemlerine sahte mezuniyet kayıtları girilmiş, Milli Eğitim’e ait sınav sistemlerinde ise başarısız notlar başarıya dönüştürülmüştür.

Bu gelişmeler yalnızca birkaç belge sahteciliğinden ibaret değil; Türkiye’nin dijital kamu altyapısının kırılganlığına dair ciddi ve alarm verici işaretlerdir.

Sahada Biriken Tecrübe Ne Diyor?

Yıllarca Selçuk Üniversitesi ve Konya Teknik Üniversitesi’nde görev almış, üniversitelerin öğrenci işleri süreçlerine ve bilgi sistemlerine hâkim biri olarak ifade edebilirim ki:

2015 yılı itibarıyla Türkiye'deki üniversiteler mezuniyet verilerini YÖKSİS (Yükseköğretim Bilgi Sistemi) üzerinden YÖK’e aktarmaya başlamıştır. Bu sayede e-Devlet’te görünürlük sağlanmış, dijital doğrulama imkânı doğmuştur.

Ancak YÖKSİS kayıtları tek başına belge niteliği taşımaz. Gerçekliği sağlayan unsur, üniversitelerin kendi arşivlerinde bulunan fiziki mezuniyet kütükleri arşivde bulunan öğrenci dosyaları ve diplomalardır.

Sahtecilik yapmanın nispeten daha kolay olduğu alan, eski mezunlara ait dijital verilerin değiştirilmesidir. Çünkü yeni mezunların bilgileri ÖSYM tarafından dijital ortamda takip edilmektedir. Araya sızmak neredeyse imkânsızdır.

Dolayısıyla bu tür işlemler, büyük ihtimalle geçmiş yıllara ait mezun bilgileri üzerinde oynanarak gerçekleştirilmiştir. Ölen mezunların verileri üzerinde oynama yapılarak mezunmuş gibi gösterilebilir.

Fakat ne olursa olsun, YÖKSİS verisi ile arşiv kayıtları arasında bir uyumsuzluk oluşması halinde sistemin tamamen devre dışı kalması mümkündür. YÖKSİS bu sistem üzerinde hangi verilerinin hangi kullanıcılar tarafından değiştirildiğini çok kolay bir şekilde tespit edebilir.

Mecliste Danışmanlık Yaptığım Dönemde Uyardım

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görev yaptığım yıllarda; dijital altyapıdaki açıkları fark ederek, TAKBİS (Tapu Kadastro), MERNİS (Nüfus), e-Devlet, YÖKSİS ve e-Nabız gibi kritik sistemlerdeki güvenlik riskleriyle ilgili hem soru önergeleri hem de Meclis Araştırma Önergeleri hazırladım. Bu sistemlerin dış müdahalelere açık yapılar olduğu o günlerde belgelerle ortaya konulmuştu.

Bugün yaşanan gelişmeler, o dönem yapılan uyarıların ne yazık ki dikkate alınmadığını ve devletin dijital güvenlik katmanlarının yeterince güçlendirilmediğini göstermektedir.

E-İmza: Yeni Tehlike

Elektronik imza sisteminin kötüye kullanılması, sadece diplomalarla sınırlı kalmaz. Bu yöntemle:

Banka ve tapu işlemleri yapılabilir,

Milyonlarca liralık arazi kayıtları değiştirilebilir,

Sağlık sisteminde hayati bilgilerin yer aldığı e-Nabız kayıtları manipüle edilebilir,

Devletin tüm hassas verileri tehdit altına girebilir.

Çözüm Önerilerim:

1. e-İmza sistemi biyometrik güvenlik ve iki aşamalı kimlik doğrulama ile güçlendirilmelidir.

2. YÖKSİS verileriyle üniversite arşiv kayıtları düzenli olarak eşleştirilmeli ve denetlenmelidir.

3. MERNİS, TAKBİS, e-Nabız ve e-Devlet gibi sistemlerde bağımsız siber güvenlik testleri zorunlu hale getirilmelidir.

4. Tüm kamu kurumları, sistem loglarını ve dış erişim izlerini geçmişe dönük olarak incelemelidir.

Sonuç

Bu skandal, teknik bir mesele olmaktan çoktan çıkmıştır. Dijital devlet sistemimizin güvenliği, bir milli güvenlik sorunu haline gelmiştir. Sahte diplomalarla başlayan bu sürecin nereye varacağı; kurumların ne kadar şeffaf ve kararlı şekilde bu sorunu ele alacağına bağlıdır.

Kamuoyunun, basının ve denetim organlarının bu süreci titizlikle takip etmesi, devletin dijital altyapısını güçlendirmesi artık bir zorunluluktur.

Saygılarımla,

Ahmet Kurtuluş

Bilişim Uzmanı – Siyaset Bilimci

Eski TBMM Danışmanı – Eski Üniversite Teknik ve İdari Personeli

(2025)