Cumhuriyet Mahallesinde bulunan ve son günlerde kapatılıp AVM yapılması planlanan Pazar alanı için Mimarlar odası Uşak Temsilciliğinden açıklama geldi. Yapılan açıklamada şunlar kaydedildi:
“Uşak Belediyesi’ne ait olan Cumhuriyet Mahallesi, 5188 Ada, 3 Parsel numaralı 3368 m2 ‘lik pazar yeri olarak kullanılan, büyük bir bölümünün 5 katlı ticari yapılaşma için imar değişikliği çalışması yapıldığı konusunda basında ve sosyal medyada yer alan haberler üzerine, kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla bu açıklama yapılma gerekliliği ön görülmüştür.
Mimarlar Odası Uşak Temsilciliği olarak başta imar konuları olmak üzere kent ile ilgili olumlu ya da olumsuz görüşlerimiz mesleki platformlarda ve bağlı olduğu kurumlarda gerek yazışma yoluyla gerek imar komisyonunda gerekse bizzat toplantı gerçekleştirilerek dile getirilmektedir.
Pazar yeri ile ilgili endişelerimiz sebebiyle de Belediye ile irtibat kurulmuş ve toplantı talep edilmiştir. Dün yapılan toplantı sonucunda bu parsel ile ilgili yapılması düşünülen plan kararları tarafımıza aktarılmıştır. Belediye’den alınan bilgilere göre;
• 1953 yılında yapılan ilk planlama da kahve ve primitif ticari yapı olarak kullanılan parsel sonrasında 2 parsel olarak düzenlenip 1 parseli 1996’da SSK’nın kullanımına 1.60 emsal olarak verilmiştir. Uzun bir süre Pazar yeri olarak kullanılan bu alanda SSK herhangi bir şey yapmamış 2011 yılında ücreti karşılığında Belediye’ye satmıştır. Belediye tarafından satın alınan bu yer günümüzde de pazar yeri olarak kullanılmaktadır. (Yıllara göre plan görselleri ekte yer almaktadır.)
• Söz konusu parselin geçmişteki plan kararları ve mevcut mülkiyet yapısı tarafımıza aktarılmış; alanın pazar yeri olarak kullanılmaya devam edeceği, ancak altına 2 kat otopark, üstüne ise 2 kat kamu yararı gözetilerek ticari alan yapılmasının planlandığı bilgisi verilmiştir. Henüz nihai karar alınmadığı, yalnızca imar planı revizyonu sürecinde olunduğu belirtilmiştir.
Konu ile alakalı kanun ve yönetmelik hükümleri şu şekildedir;
- 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ‘8. Maddesi (Plan Değişiklikleri): İmar planlarında yapılacak değişiklikler, kamu yararı gözetilerek, belediye meclisinin onayı ile yapılabilir. Kamulaştırma sonrası imar planı değişiklikleri de bu çerçevede değerlendirilebilir.’
İmar Kanunu ‘Madde 8 - İmar Planı Değişiklikleri: İmar planlarının değiştirilmesi, yeniden yapılması veya ek yapılması, ilgili belediye veya il özel idaresi tarafından yapılabilir. İmar planı değişiklikleri, kamu yararı esas alınarak, ilgili idareler ve yerel yönetimler tarafından yapılır.’ İbareleri yer almaktadır.
- Belediye Kanunu ‘Madde 14: Belediyeler, şehir planlarının uygulanmasını denetlemekle sorumludur ve yerel yönetimler, kamu yararı doğrultusunda imar planlarını değiştirebilir.’ Hükmü yer almaktadır.
- Resmi gazete 28351 sayılı Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğe göre ‘MADDE 10 – (1) Çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan pazar yerleri belediye meclisinin kararı ile başka bir alana taşınabilir ya da kapatılabilir.’ Hükmü yer almaktadır. Ancak belediye pazar yerini değiştirme düşüncesinde olmadığı için yapılaşacak olan yapının ileride satılması söz konusu değildir. Dolayısıyla mülkiyet ve kullanım hakkı belediyeye aittir.
- Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği Madde 26 – Plan Değişiklikleri’ne göre ‘Plan değişiklikleri, yürürlükteki plan kararlarını, plan bütünlüğünü, ulaşım sistemini, sosyal ve teknik altyapı dengelerini bozmayacak şekilde yapılır. Sosyal ve teknik altyapı alanları ihtiyacını artırıcı plan değişikliklerinde bu alanların karşılanmasına ilişkin plan kararları getirilir. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. Plan değişiklikleri gerekçeleri ile birlikte hazırlanır.’ Hükmü yer almaktadır.
Bu durumda yasal ve planlama ilkeleri ne diyor? 3194 sayılı İmar Kanunu, Belediye Kanunu, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik açıkça belirtmektedir ki; plan değişiklikleri yalnızca kamu yararı gözetilerek yapılabilir. Sosyal altyapı alanlarının niteliğini bozacak değişiklikler yapılamaz, pazar yerleri ancak uygun alternatifler oluşturularak taşınabilir ya da kaldırılabilir. Bu bağlamda, söz konusu plan değişikliği yalnızca imar tekniğiyle değil, kentsel yaşam kalitesi ve kamu menfaati açısından da değerlendirilmelidir. Bu tür önemli kararlar, sadece idari bir işlem değil, tüm kentliyi ilgilendiren sosyal bir meseledir. Belediye’nin ilgili meslek odalarını, esnafı ve kent sakinlerini sürece dahil etmesi; şeffaf, katılımcı ve çözüm odaklı bir yol izlemesi elzemdir.
Mimarlar Odası Uşak Temsilciliği’nin tutumu ise bu tür alanların yalnızca mülkiyet bakımından değil, işlevsel olarak da kamusal kalması gerektiğini savunmaktayız. Pazar yerleri sadece alışveriş yapılan alanlar değil; kentsel belleğin, toplumsal etkileşimin ve sosyal bütünlüğün mekânlarıdır. Bu nedenle üzerine yapılacak her türlü yapılaşma; kamusal işlevi zedelememeli, açık alan niteliğini ortadan kaldırmamalı, trafik, altyapı ve kent estetiği üzerinde olumsuz etki yaratmamalıdır. Oda olarak süreci yakından takip ediyor, teknik ve hukuki gelişmeleri değerlendiriyor, gerek duyulursa kamuoyunu yeniden bilgilendireceğimizi ve hukuki haklarımızı saklı tuttuğumuzu beyan ediyoruz. Ayrıca, yapılaşma kararı kesinleştiği takdirde kamu yararı doğrultusunda alternatif öneriler üretmeye, teknik katkı sunmaya ve mimari kaliteyi artırmaya hazır olduğumuzu da bildiriyoruz.
Kent hepimizindir. Kamusal alanlarımızı korumak, sağlıklı ve yaşanabilir bir Uşak için hepimizin sorumluluğudur. Kamuoyuna saygılarımızla duyurulur.
