Simav Fayı ve Uşak’ta Deprem Riski
İnşaat Mühendisleri Odası Uşak Şube Başkanı Ümit Alp, Uşak ve çevresindeki deprem riski hakkında önemli uyarılarda bulundu. Alp, jeoloji mühendislerinin değerlendirmelerine göre Simav Fay Zonu’nun geçmişte farklı dönemlerde depremler ürettiğini ve bölge için hâlen risk taşıdığını belirtti.
1870’li yıllarda Banaz’da meydana gelen ve büyüklüğü o dönemin ölçüm imkânları nedeniyle tespit edilemeyen bir depreme dikkat çeken Alp, “Aradan yaklaşık 150 yıl geçti. Fay hareketleri göz önüne alındığında, o bölgede yeniden deprem yaşanması mümkün. Ancak bunun zamanını veya saatini söylemek mümkün değil” dedi.
Alp, ayrıca Alaşehir–Salihli bölgesinde de her zaman deprem olma ihtimalinin bulunduğunu, bu durumun jeoloji mühendisleri tarafından sıklıkla dile getirildiğini ifade etti.
İnşaat Mühendisleri Odası Uşak Şube Başkanı Ümit Alp'in dikkat çektiği 30 Eylül 1887 Banaz Depreminde neler oldu.
30 Eylül 1887 Banaz Depremi – Uşak’ın Unutulmaz Afeti
30 Eylül 1887’de meydana gelen büyük deprem, Banaz nahiye merkezi ile bağlı köylerin tamamında, Uşak ve Gediz kazalarının bazı köylerinde ağır yıkıma yol açtı. Batı Anadolu’nun tamamı ile Bursa’da da hissedilen deprem, 2000’den fazla binayı yıktı veya ağır hasar verdi; can kayıpları, yaralanmalar ve hayvan telefatı yaşandı. Zeminde yarıklar oluştu, sıcak sular fışkırdı. Artçı sarsıntılar dört aydan fazla sürdü.
En Çok Etkilenen Yerleşimler
Banaz ve İslâmköy (Susuz): Binaların büyük bölümü yıkıldı veya oturulamaz hale geldi. Banaz’da 85, İslâmköy’de 80 ev yıkıldı. Banaz köyünün neredeyse tamamı harabeye döndü.
Depremde 25 kişi hayatını kaybetti, bunun 15’i Banaz köyündendi.
Ağır hasar gören diğer köyler arasında Erciş (Güllüçam), Paşacık, Kaplangı, Duzluca, Yenice, Çolakra, Köse, Dumlupınar, Ulupınar, Samara, Küçük Oturak, Hatîpler, Çorum, Oğuz, Susuz ve Hasanköy vardı.
Uşak Kaza Merkezi
Uşak merkezde hasar görece azdı. Gazeteler farklı rakamlar verse de:
3 ila 6 evin yıkıldığı,
1 ila 3 minarenin yıkıldığı,
1 ila 3 kişinin hayatını kaybettiği ve birkaç kişinin yaralandığı belirtilmektedir.
Ancak merkeze bağlı bazı köylerde hasar büyüktü. Zib köyünde 1 çocuk hayatını kaybetti, 1 ev yıkıldı, 4 ev ağır hasar gördü. Muharremşâh köyündeki cami ve Cafer Gazi Türbesi zarar gördü. Küffarviran, Yoşuk, Zeyne, Munkarıb, Zapköy, Bozkuş, Karaköse ve Kızılcaviran köylerinde de can kaybı ve yıkımlar yaşandı.
Gediz ve Diğer Bölgeler
Gediz’in güneyindeki Comburt Ovası’nda 6 kişi öldü, 100’den fazla ev, cami ve okul yıkıldı.
Demirci’de bazı duvarlar ve bir minarenin üst kısmı yıkıldı.
Sarayköy’de 1 ev yıkıldı.
Sandıklı, Gediz ve Comburt Ovası’nda toplam 16 can kaybı yaşandı.
Afet Sonrası Müdahale
Halk, korku nedeniyle uzun süre evlerine giremedi, bağ, bahçe ve kırlarda yaşamaya devam etti. Mahalli ve merkezi hükümetler yardım kampanyaları düzenledi; barakalar inşa edildi, zahire dağıtıldı, maddi imkânı olmayanlara nakit yardımlar yapıldı.
Bölgesel Deprem Geçmişi
1900 öncesinde Uşak’ta 37 deprem tespit edildi; bunların 16’sı 5.5 ve üzeri büyüklüğündeydi.
1900–2000 arasında bölgede 4 ve üzeri büyüklükte 560 deprem kaydedildi.
Depremlerin büyük bölümü Simav, Gediz ve Büyük Menderes grabenlerinde yoğunlaştı.
1950 sonrası kayıtların artmasının sebebi deprem istasyonu sayısının çoğalması ve daha iyi kaynak erişimi oldu.
