Uşak Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Cemile Kübra Zeybek 2-8 KASIM LÖSEMİLİ ÇOCUKLAR HAFTASI Sunumu Derledi

Uşak Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Cemile Kübra Zeybek derledi.

Lösemi nedir? Lösemi, diğer adıyla kan kanseri, kan hücrelerinin yapım yeri olan kemik iliğinde anormal kan hücrelerinin üretilmesi nedeniyle ortaya çıkan bir kanser türü olup çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık üçte birini oluşturur. Bu anormal hücreler çok fazla olduğunda kana karışır ve lenf bezleri, karaciğer, dalak, testis ve beyin gibi organları tutabilir. Ayrıca kemik iliğindeki bu anormal hücreler çoğaldığında, kemik iliği vücudumuzun ihtiyacı olan normal kan hücrelerini yeterince yapamaz. Lösemiler hücre tipine göre lenfoblastik ve miyeloid lösemiler olarak 2 ana gruba ayrılır. Çocuklarda en sık ALL (akut lenfoblastik lösemi) görülür.

Lösemi kimlerde ortaya çıkar? Her yaşta görülebilir. En sık 2-5 yaş arasında ortaya çıkar. Vakaların büyük çoğunluğunda belirlenebilen bir neden yoktur ancak bazı genetik ve çevresel risk faktörleri ile ilişkilendirilmektedir. Down sendromu gibi bazı genetik hastalıklarda, radyasyon ve bazı kimyasal maruziyeti durumlarında ve bazı viral hastalıklarda artmış risk söz konusudur.

Lösemi belirtileri nelerdir? Çocuklarda lösemi her zaman özgül bir bulgu vermeyebilir ve bu nedenle diğer hastalıklardan ayırt edilmesi zor olabilir. Ancak 3000’den fazla çocuğu inceleyen bir çalışmada*, lösemili çocukların yarısından fazlasında karaciğer veya dalak büyüklüğü, solukluk, ateş ve vücudunda morluk şikayetlerinin olduğu gösterilmiştir. Ayrıca kilo kaybı, karında şişlik, lenf bezlerinde şişlik, vücutta peteşi veya purpura denilen döküntüler, kemik ağrısı, topallama görülebilir.

Lösemi tanısı nasıl konur? Lösemiden şüphelenildiğinde doktorunuz tam kan sayımı ve periferik kan yayması yaparak kan hücrelerinizin sayısına ve şekillerine bakabilir. Kesin tanısı ve tiplendirilmesi için kemik iliğinden alınan örneğin mikroskopta incelenmesi ve bazı tetkiklerin çalışılması gerekir.

Lösemi nasıl tedavi edilir? Tedavi, löseminin tipine bağlı olarak değişir. Kanser hücrelerini öldürmek için kemoterapi denilen ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar damardan verilebilir, ağızdan alınabilir veya belinden bir iğneyle girilerek omurilik sıvısına enjekte edilebilir. Gerekli hastalarda radyoterapi (radyasyon ile kanser hücrelerinin öldürülmesi) veya immunoterapi (vücudun bağışıklık sistemi kullanılarak kanser hücrelerinin öldürülmesi) kullanılır. Bazı lösemi tiplerinde veya löseminin tekrar ettiği durumlarda kemik iliği nakli (kök hücre nakli) gerekebilir. Bu nakil sayesinde kanı hastanınkiyle eşleşen kişilerden alınan hücreler, kemik iliğindeki kemoterapi ile öldürülen hücrelerin yerini alır.

BİR ÇOCUĞUN SÜPER KAHRAMANI OLABİLİRSİNİZ

Kök hücre bağışı neden önemlidir? Lösemi tedavisinde bazen tüm kanser hücrelerini öldürmek için çok yüksek dozlarda kemoterapi ve radyoterapiye ihtiyaç duyulur. Bu tedavi kanser hücrelerinin yanı sıra kemik iliğindeki normal hücreleri de yok eder. Bu durumda uygun bir donörden alınan kemik iliği hücreleri yeniden normal kan üretimine başlarlar.

Kemik iliğimiz ancak sağlıklı bir şekilde çalışabildiğinde vücudumuzda enfeksiyonlarla savaşmak, kanamayı durdurmak veya dokulara oksijen taşımak gibi çok önemli görevleri yapan sağlıklı kan hücrelerini üretebilir. Sizin hücreleriniz sayesinde bir çocuk hayata tutunsun istemez misiniz? Öyleyse, sizi en yakın Kızılay bağış noktasına bekliyoruz :)