REKREASYON VE EŞEK HIYARI

Annem ve birçok öğretmenin muzdarip olduğu hastalıklardan biri soğuk mevsimlerde saç yıkayıp çıkmaktan olacak sinüzit hastalığıdır. Mahallemizde birçok öğretmen oturduğu için bizim çocuk olarak yanlış yapma hakkımızın olmadığı bir muhitte yaşıyorduk. Kızım arkadaşına güzel söz sarfet, oğlum yere tükürme, oyun oynarken kimseyi ayırma (ki kıl olduğumuz çocukları bile dahil ederdik), çocuğum geçenlere yol ver ayrıca selamlaşmayı unutma gibi sözler bizim ÇOCUKLUK KANUNUMUZDU. Anneannemin deyimiyle AĞIZGILIK bir çocukluk yaşayamadık çünkü ne küfredebildik ne başkasının bahçesine girip keyfimizce meyve yiyebildik ne yalan söyleyebildik, ne duvarlara yazı yazabildik ne de yerlere çöp atabildik. Yapma çocuğum ayıp kaçar…….

Ama büyüklerimiz bunca bilgeliklerine rağmen konu sağlık olunca bizim doktor hiç düzgün muayene etmedi deyip, anormal karışımları sürebilir, anormal bitki çaylarını içebilir hatta ağzına burnuna damlatabilirlerdi. Onlar her şeyi bilen insan olduğu için ve Google olmadığı için yaptıklarının hep doğru olduğuna inanılırdı.  İşte bu bitkilerden biri Ecballium elaterium-Eşek Hıyarı ismiyle bir çiçekli bitkiler familyasında yer alan, Cucurbitaceae (kabakgiller) içinde bulunan Ecballium cinsinin bilinen tek türü bizim Konya-Ereğli deki adıyla İT KELEĞİ idi.

Bu dikenli ama güzel çiçekli bitkiyi çöp tenekesinin yanında görünce birden aklıma annemin sinüziti ve bu bitkiyle macerası geldi. Yıllarca ağzında akıntıdan, baş ağrısından ve öne eğilince şiddetlenen acayip histen çok çekmişti. O zamanlar kulak burun boğaz (KBB) uzmanı her yerde yoktu. Tedavi için ilçe dahiliyecisinin verdiği antibiyotik ve ağrı kesici ile idare etmişti. Artık bıçak kemiğe dayanınca ameliyat olmaya Ankara’ya gitti. Ameliyat esnasında çok korktuğunu, ağzının içinden çekiçle kemiği kırdığından, beynine kadar sesin ve kırılmanın ulaştığından bahsetmişti ki ben sanırım 9 yaşındaydım ve KBB cileri o zamanlar vahşi uygulamalar yapan doktorlar olarak görürdüm. Annem ameliyat esnasında Ankara’daki maceralı yatışını ise, tüm hastaların hastalıklarının ailesindeki yapılan yanlışlardan ileri geldiğini düşünüp her biriyle ilgili yorumlar yapmıştı. Doktor olduktan sonra konjenital(doğuştan) gelişen tiroglossal kist olduğunu düşündüğüm boynunda şişlikleri olan küçük bir çocuğun babasının yoğurtçu olduğunu, kistinin de yoğurt kesesi gibi oluştuğunu ve sanırım yoğurtçunun geçmiş günlerde kim bilir ne yanlışlıklar yaptığını söylemişti. Aslında annem çok dürüst ve yanlışa tahammülü olmayan biridir ve bugün anlıyorum ki bizim en iyi meziyetimiz ve belki de en çok çektiğimiz özelliğimiz DÜRÜSTLÜK.

Gelelim hikayenin devamına….

Bu kadar tedavi ve ameliyattan sonra iyileşemeyen annem arkadaş ya da mahalle komşularının tavsiyesiyle orda burada kendiliğinden yetişen it keleğini alıp burnuna damlatmış, yetmemiş olacak ki hiç faydası olmadı dur biraz daha damlatayım diyerek boca etmişti. Tabi burun mukozası öyle bir hale gelmişti ki burnum betonlaştı nefes alamıyorum diyerek evde gezinmişti. O dönemde böyle damlatanlardan biri maalesef hayatını kaybetmişti alerjik şoktan. Şimdi düşünüyorum da annem olmayabilirdi o gün ölebilirdi. Bu ve buna benzer o kadar çok bitki var ki direk tedavide kullanılan, hiçbiri hakkında yeterli bilgi ve çalışmaya sahip olmadığımız. İt keleği olgunlaştıktan sonra içindeki basınçla oldukça uzağa saçılan tohumları ile kendiliğinden yeniden yetişiyor. Bu özelliği nedeniyle, İngilizce'de 'squirting cucumber' (fışkırtan hıyar) olarak anılıyormuş. Adı üstünde fışkırtan hıyar ama sanırım belli dozda kullanılmasıyla bu etkisini gösterebiliyor.  Acı kavun adıyla da anılan bu bitkiyi zehirlenen birçok insanın haberinde seyyar satıcılardan tavsiye alarak kullandığı ve acile zor vardığı, ÖLEYAZDIĞI ile ilgili üzücü başlıklar var.

Benim en çok dikkatimi çeken meyveli ve zararsız olarak yenilebilen bitkilerden birisi de cennet meyvesi. Diospyros kaki (Cennet hurması) ile anılan bitki artık çok yerde yetiştirilebiliyor. Ancak beni meraklandıran şey Antik Yunanca TANRI MEYVESİ anlamına geldiği ve cinsin meyvelerinin antikçağda ilahî kabul edilmesi……  

Bizim eve narla birlikte hediye getirilen cennet hurması oldukça küçük olmasına rağmen olgun ve lezzetliydi, bayılarak yedim. Ama merakımı gidermek ve size de güzel bilgiler sunmak için biraz yayınları taradım. Ama yayınlardan ziyade haberlerden örnekler vereceğim.

“Gövde kabuğu kanama durdurucu ve büzücüdür.

Meyvesi kabızlık ve hemoroit tedavisinde etkilidir.

Meyvesi pişirilerek ishal vakalarında kullanılmıştır.

İştah açıcıdır.

Bunun yanında ham meyvenin suyu hipertansiyon tedavisinde etkilidir.

Ayrıca çanakları hıçkırık gidericidir.

Ham meyvenin özü cilt sıkılaştırıcıdır.”

SEN NEYMİŞSİN BE CENNET HURMASI. SANIRIM TANRI MEYVESİ denmesinin sebebi de her şeye iyi gelmesi……….

Bildiğiniz gibi ETNOBOTANİK “bir yörede yaşayan halkın, yakın çevresinde bulunan bitkilerden çeşitli gereksinimlerini karşılamak üzere yararlanma bilgisi ve bitkilerin etkileri” şeklinde tanımlanmaktadır. Çok eski medeniyetlerden bugüne kadar kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen bitkilerin kullanılışlarının tarihsel gelişimleri ve halkın deneme-yanılma-izleme yoluyla tecrübe kazanarak tıbbi amaçla kullandığı bitkiler araştırılmaktadır. Böyle bitkiler etnobotanik özellikleriyle araştırılmalı ve tıbbi araştırmalar ve özelliklerine göre kullanılmalıdır. Bitkiler ve tıpta kullanımıyla ilgili yapılan yanlışları sıklıkla yazsam da sanırım ben 100 yaşına gelsem de kullanımları aynı tarzda ve aynı vurdumduymazlıkla devam edecek belki birçok tıbbi tedavinin de engellenmesine sebep olacak.

Peki rekreasyon da ne?????

Rekreasyon, “insanın öz benliğine uygun ve yapmaktan zevk aldığı toplumsal, kültürel ve sportif faaliyetlere katılarak, günlük yaşamın sıkıcılığından kurtulması ve başka insanlarla etkileşerek toplumsal bir kişilik kazanması‟ şeklinde tanımlanmaktadır. Yani benden örnek verecek olursak tıp ve diş derslerimin haricinde yaptığım UŞAK KADIN ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ faaliyetleri, öğrencilerin seminer, kongre, özel gün faaliyetleri için sponsorluk ya da EGEM TV ye yazdığım yazılar rekreasyondur yani özgür zamanımda zevk almak ya da bazı fiziki, toplumsal ve duygusal davranışları kazanmak için yaptığım etkinlikler ya da deneyimlerdir.

YANİ HAYAT BOYU YAPILAN SOSYALLEŞME SÜRECİDİR bir nevi.

Peki fışkıran hıyarla ilgisi de ne?

Aslında bu yaptığım rekreasyon faaliyetleri kendiliğinden yetişip meyveleriyle oraya buraya tohumları saçılan fışkıran hıyar gibi bir bir ve kendiliğinden yayılarak insanların doğru ve düzgün bilgiye erişimleri için aracı olacak ve kendim için ayırdığım zamanda bile diğer insanlar için faydalı olacak işler yapmış olacağım. Yıllardır yaptığım çalışmaların hep epeyce sonrasında iyi dönüşler aldım. Biraz sancılı ve beni anlamak oldukça yorucu geçse de yıllar sonra acayip mesajlar alabiliyorsunuz ve doğru yolda olduğunuzu anlıyorsunuz.

Bu yılda yaptıklarım için çok mutluyum.

Bir replikte duydum: GÖZLERİN ARAYIŞTA VE YÜREĞİN AÇIKSA CESUR VE İYİ BİRİSİN diyordu.

GÖZLERİNİZİN ARAYIŞTA VE YÜREĞİNİZİN AÇIK OLMASI DİLEĞİYLE 2025 YILINIZ ÇOK İYİ OLSUN…….